Rusya’nın ulusal dijital ürün izlenebilirlik sistemi olan chestny znak karekod yapısı, ürünlerin üretimden satışa kadar her aşamada benzersiz şekilde tanımlanmasını sağlar. Bu sistemin etkin çalışması için her ürünün üzerine Data Matrix biçiminde bir karekod basılır. Ancak bu noktada üreticiler genellikle “dinamik karekod” mu yoksa “statik karekod” mu kullanılmalı sorusuyla karşılaşır. Bu tercih, sistem uyumluluğu, veri doğruluğu ve izlenebilirlik açısından oldukça kritiktir.

Chestny ZNAK sistemi, her bir ürünün benzersiz kimliğini temsil eden karekodlar üzerinden çalışır. Bu nedenle seçilecek karekod türü, hem üretim hattının teknik kapasitesine hem de sistemin veri işleme yöntemine uygun olmalıdır. Aşağıda iki farklı karekod yapısının farkları, avantajları ve Chestny ZNAK sistemi için hangisinin uygun olduğu detaylı biçimde açıklanmıştır.

1. Statik Karekod Nedir?

Statik karekod, sabit bir bilgi içerir ve oluşturulduktan sonra değiştirilemez. Aynı karekod birden fazla üründe kullanılabilir, çünkü tüm ürünler için aynı veriyi taşır. Bu kodlar genellikle sabit web bağlantıları veya genel bilgi içeren etiketlerde tercih edilir.

Statik karekodlar hızlı üretim avantajı sağlar, ancak ürün bazında benzersizlik sunmaz. Bu nedenle izlenebilirlik ve sahteciliğe karşı koruma açısından zayıf kalır.

2. Dinamik Karekod Nedir?

Dinamik karekodlar, her bir ürün için benzersiz veri içerir. Bu kodlar üretim sırasında sistem tarafından otomatik olarak oluşturulur ve her ürüne farklı bir kimlik (GTIN + SN) atanır. Dinamik kodlar gerektiğinde veritabanı üzerinden güncellenebilir ve izlenebilir.

Bu özellik, Chestny ZNAK sisteminin temel çalışma prensibine tam uyum sağlar. Çünkü sistem, her ürünün ayrı bir dijital kimliğe sahip olmasını zorunlu kılar.

3. Statik Karekodların Sınırlamaları

Statik karekodlar, sabit veri yapısı nedeniyle Chestny ZNAK sistemine uyumlu değildir. Çünkü aynı kod farklı ürünlerde kullanıldığında sistem “duplicate code” (tekrarlanan kod) hatası verir. Bu durum, ürünlerin gümrükte reddedilmesine veya doğrulama sürecinde başarısız olmasına neden olur.

Statik kodlar ayrıca sahteciliğe karşı koruma sağlayamaz. Aynı kodun kopyalanmasıyla sahte ürünlerin tedarik zincirine girmesi mümkündür.

4. Dinamik Karekodların Avantajları

Dinamik karekodlar, Chestny ZNAK sisteminde kullanılan GTIN (Global Trade Item Number) ve SN (Serial Number) kombinasyonuna göre oluşturulur. Her kod tekil olduğu için her ürün ayrı ayrı tanımlanabilir.

Bu sistem, hem üretici hem de devlet otoriteleri için tam şeffaflık sağlar. Kodun her taranması, ürünün sistemdeki geçmişiyle eşleştirilir ve sahtecilik ihtimali ortadan kalkar.

5. GTIN ve SN Entegrasyonu

Dinamik karekodlar, Chestny ZNAK sisteminde şu formatta oluşturulur:

(01)GTIN(21)SN

Bu formatta yer alan GTIN, ürünün global kimliğini; SN ise o ürünün benzersiz seri numarasını temsil eder. Bu iki bilgi, dinamik kodlarda her ürün için farklıdır. Statik karekodlar ise bu kombinasyonu taşıyamaz, dolayısıyla sistemde geçerli kabul edilmez.

6. Üretim Hattı Entegrasyonu

Dinamik karekod kullanımı, üretim hattına entegre edilen yazılım ve donanım sistemleriyle mümkündür. Üretim hattındaki MES veya ERP sistemleri, her ürün için ayrı bir karekod oluşturur ve bu kod ambalaj üzerine otomatik olarak basılır.

Bu süreç, üretim hızı düşmeden benzersiz kodlama yapılmasını sağlar. Ayrıca doğrulama kameraları ile kodların okunabilirliği anlık olarak kontrol edilir.

7. Veri Güncelleme Esnekliği

Dinamik karekodların bir diğer avantajı, gerektiğinde sistem üzerinde güncellenebilmesidir. Ürün sevkiyatı, yeniden paketleme veya tedarik zinciri değişiklikleri olduğunda kodun sistemdeki karşılığı güncellenebilir.

Statik karekodlarda böyle bir esneklik bulunmadığı için veri yönetimi zayıf kalır. Bu da özellikle ihracat süreçlerinde önemli bir dezavantaj oluşturur.

8. Sahteciliğe Karşı Yüksek Güvenlik

Dinamik karekodlar, kriptografik olarak korunur ve Chestny ZNAK veri tabanında kayıt altına alınır. Kodun bir kopyası oluşturulmaya çalışıldığında sistem bunu “aynı kodun farklı konumdan kullanımı” olarak tespit eder.

Bu güvenlik katmanı sayesinde sahte ürünlerin piyasaya sürülmesi engellenir. Statik kodlarda bu kontrol mekanizması bulunmaz.

9. Gümrük Sürecinde Uyum

Rusya’ya yapılan ihracatlarda gümrük sistemleri, her ürünün dinamik karekodunu doğrular. Kod statik veya kopyalanmışsa sistem uyarı verir ve ürün ülkeye giriş yapamaz.

Bu nedenle, Türkiye’den Rusya’ya ihracat yapan firmalar için dinamik kodlama sadece önerilen değil, zorunlu bir yöntemdir.

10. Veri Entegrasyonu ve Otomatik Bildirim

Dinamik kod yapısı, üretim yönetim sistemleriyle (MES, ERP vb.) tam entegrasyon sağlar. Üretilen her kod, Chestny ZNAK sistemine otomatik olarak gönderilir. Kodun doğrulaması anında yapılır ve ürün sisteme kaydedilir.

Bu dijital senkronizasyon, veri giriş hatalarını önler ve kayıt sürecini hızlandırır.

11. Baskı ve Donanım Gereksinimleri

Dinamik karekod basımı için termal transfer veya lazer yazıcılar kullanılabilir. Üretim hattında hızlı veri işleme kapasitesine sahip etiketleme sistemleri tercih edilmelidir.

Statik kodlar manuel veya toplu baskı yöntemleriyle basılabilir, ancak Chestny ZNAK sistemi için bu yöntemler yetersiz kalır.

12. Uygulamada En Doğru Tercih

Chestny ZNAK sistemi, tamamen dinamik kod altyapısı üzerine kurulmuştur. Her ürün için benzersiz kod oluşturulmadığı sürece sistem doğrulama yapamaz. Bu nedenle statik karekodlar, Rusya ihracatında geçerli değildir.

Üreticiler, dinamik karekod sistemine geçerek hem yasal uyumu sağlar hem de sahtecilik riskini sıfıra indirir. Ayrıca ürün takibi, stok yönetimi ve kalite kontrol süreçleri çok daha kolay hale gelir.

Değerlendirme

Chestny ZNAK sistemi, ürün izlenebilirliğini sağlamak için dinamik karekod kullanımını zorunlu kılar. Statik kodlar sabit bilgi içerdiğinden sahtecilik riskine açık ve sistemle uyumsuzdur. Dinamik kodlar ise her ürün için benzersiz bir dijital kimlik oluşturur, üretimden satışa kadar tam izlenebilirlik sağlar.

Rusya pazarına ihracat yapan üreticiler için doğru tercih, dinamik karekod sistemidir. Bu yöntem, hem yasal gereklilikleri karşılar hem de ürün güvenliği, veri doğruluğu ve ticari şeffaflık açısından en güvenilir çözümdür.